Beau was een asielhond die op zijn tweede dag in zijn nieuwe thuis een bijtincident had.
Ook al was dit enorm schrikken, toch gaven Ronny en Anita hem de kans om te tonen wie hij is.
Toen Lowie, de labrador van Ronny en Anita, na twaalf jaar overleed, lieten ze het huis een hele tijd leeg. Lowie was niet te vervangen, en dat wilden ze ook niet proberen. Pas na een jaar groeide stilaan de ruimte voor een nieuwe hond, met één afspraak tussen hen: de juiste hond zou wel op hun pad komen. Dat gebeurde via een collega van Ronny, die een hond uit het asiel had geadopteerd. Zo kwam het asiel mee in beeld, en net op de dag dat ze daar gingen kijken, kwam er een golden retriever binnen. Over dat ras hadden ze thuis al vaak gepraat. Anita zegt nog altijd dat het leek alsof het zo moest zijn.
Een golden retriever uit het asiel
Ze gingen vier keer op bezoek, wandelden een paar keer met hem en alles verliep rustig. Ik kende Beau toen al. Ik had voor het asiel een gedragsverslag over hem gemaakt, en daarin had ik al een melding gemaakt van de bezitsagressie. Het asiel zelf had daar niets van gemerkt, maar hadden dit wel meegedeeld dat dit in het verslag stond.
Dat hoeft elkaar niet tegen te spreken. Bezitsagressie hangt sterk af van de context: wat de hond te verliezen heeft, hoe moe hij is, hoe veilig hij zich voelt, enzovoort… En het is perfect mogelijk dat dit op de ene plaats (zoals het asiel) een tijd lang niet bovenkomt, en in een andere context zoals een thuis ineens terug kan opsteken.
De avond waarop alles overhoop lag
Beau was nog geen twee dagen thuis. Ronny lag 's avonds in de zetel, Beau lag naast hem te rusten, en voor hen stond een bol met snoepjes. Toen Ronny met die bol schudde, ging Beau tekeer. Hij gromde en beet Ronny in de arm. Er waren enkele punctiewonden, en Ronny ging voor de zekerheid naar de dokter voor een tetanusprik.
"Ken je de film Cujo van vroeger?" vertelt Ronny. "Het ging zo snel, eerst waren zijn tanden bloot, en vlak daarna had hij me ineens vast. Ik had geen tijd om te reageren. Mijn eerste gedachte was: deze hond moet terug weg. Dit was geen grommen meer, het kwam volledig uit het niets en het was best angstaanjagend."
Anita: "Ik wou Beau vooral een warm nestje geven, en ineens wordt mijn man gebeten."
Daarna kwamen de vragen. Had Ronny iets verkeerd gedaan, had hij iets getriggerd, was hij te plots geweest? Ze begrepen er niets van.
Eerst rust, dan pas uitleg
Het asiel gaf mijn gegevens door, en diezelfde avond had ik Ronny aan de telefoon. Ik gaf hem meteen enkele richtlijnen om de eerste nacht in rust en veiligheid door te komen, en de volgende dag maakte ik ruimte in mijn agenda om langs te gaan. Dat telefoontje gaf al veel geruststelling, zeker omdat Beau nog maar net bij hen woonde.
In die eerste sessie heb ik alleen naar de thuissituatie gekeken: hoe het met Ronny en Anita ging en hoe het met Beau ging. Na een bijtincident staat een huis op zijn kop, en zolang de mensen nog te geschrokken zijn, heeft een ‘trainingsplan’ weinig zin. Mijn eerste focus ligt daarom op rust in huis, veiligheid voor iedereen en dat zowel de mensen als de hond zich weer goed kunnen voelen.
Van daaruit kon ik uitleggen hoe een hond redeneert, welke subtiele lichaamstaal er aanwezig was en welke functie agressie heeft. Een hond die bijt, zegt iets. Bijvoorbeeld: dit wil ik niet kwijt, dit is te veel, blijf weg, blijf van me af, enzovoort. Beau had wellicht zijn reden, alleen was het erg moeilijk voor Ronny en Anita om dat op dat moment te zien. Want uiteindelijk was Beau daar ook nog maar net.
"De enige paniek was er nog tijdens die eerste nacht," zegt Anita. "Maar zodra Hans weg was na het eerste bezoek, waren we al veel geruster, omdat er van bij het begin een duidelijke richting en plan van aanpak was."
Wat er allemaal te zien was
Voor Ronny en Anita kwam de beet uit het niets, maar in het lichaam van Beau viel van alles te lezen. Met Lowie waren ze vroeger naar de hondenschool geweest: zit, lig, blijf, kom hier. Wat ontbrak, was kennis over lichaamstaal. Een voorbeeld: als ze Beau aanraakten, geeuwde hij. Zij dachten dat hij moe was. Maar dit was voor Beau een stresssignaal. Ik zag een hond die zich niet op zijn gemak voelde bij die aanrakingen en dat zo duidelijk mogelijk liet merken.
We hebben ook stilgestaan bij basisbehoeften, bij vermoeidheid en oververmoeidheid. Over wat prikkelbaarheid doet met een mens en met een hond.
Ook de wandelingen namen we mee, want alles in het dagelijkse leven van een hond bepaalt hoeveel spanning en ontspanning er in een dag zit voor een hond. En dit bepaalt hoeveel veerkracht hij heeft om met moeilijke dingen om te gaan.
Een hond met weinig veerkracht (ziek, stress, noem maar op): die heeft geen enkele marge om met moeilijke dingen om te gaan, en gaat overreageren.
Afscheid van het idee van dominantie
Toen Lowie in zijn puberteit zat, kregen ze bij een vorige trainster vaak te horen dat hij dominant was. Ze moesten hem zelfs op zijn zij vastpinnen, de zogenaamde alfarol. Die gedachte zat diep, en ook bij Beau dachten ze eerst dat hij de baas wilde spelen. Ronny vroeg ook aan mij of hij zelf de bovenhand moest houden?
Mijn advies ging daar lijnrecht tegenin. Een hond die bijt om zijn bronnen te beschermen, wil geen hogere rang, hij wil iets niet kwijtraken. En een confrontatie maakt dat gevoel alleen groter. Toch twijfelden ze niet aan de nieuwe aanpak. "Alles hield steek," zegt Anita. Ronny betrapte zichzelf er soms nog op, bijvoorbeeld tijdens het spelen, want Beau laten winnen voelde in het begin heel vreemd.
Een eerlijke keuze
In die eerste sessie heb ik Ronny en Anita ook een duidelijke keuze voorgelegd. Beau moest nog een vertrouwensband met hen opbouwen, en dat vraagt tijd. Als ze hem die kans wilden geven, konden we absoluut samen aan de slag. Zo niet, dan zouden we samen een goede herplaatsing zoeken. Ze kozen voor Beau.
Er zijn in de eerste dagen nog wel enkele momentjes van spanning geweest, maar het is nooit verder geëscaleerd dan grommen. Maar deze keer konden ze het plaatsen, en hier gepast mee omgaan zonder conflict. Ook na mijn opvolging een aantal maanden later, is alles gestabiliseerd. De conflicten waren weg, er zijn manieren aangeleerd om hiermee om te gaan. Gegromd of gebeten heeft hij niet meer.
"Hans was altijd eerlijk," zegt Anita. "We kregen geen valse beloftes of valse hoop, maar een realistisch beeld."
Vijf sessies, en dan zelf verder
Ik ben een vijftal keer bij hen thuis geweest. Rond de derde sessie heb ik het tempo bewust vertraagd. Wat je in huis verandert, heeft tijd nodig om een gewoonte te worden, en net op dat moment krijgen veel mensen een vals gevoel van veiligheid: het gaat goed, dus de afspraken mogen wat losser. Daarna zijn Ronny en Anita zelf verder aan de slag gegaan.
Uit hun omgeving kregen ook soms andere meningen. Collega's of kennissen gaven soms aan: Pfoe, nee. Privé begeleiding is veel te duur. "Maar het is onvoorstelbaar wat ik heb teruggekregen" zegt Anita.
Zelf staan ze er nog altijd van versteld wat we in die paar sessies bereikt hebben, en ze voelden zich na elke sessie wat veiliger terwijl ze Beau zagen veranderen.
Beau reageerde vroeger ook reactief op andere honden, en dat is flink afgenomen zonder dat we daar apart op getraind hebben. Gewoon door terug te zorgen dat elk individu zich terug goed voelt. Ronny en Anita kijken nu zelf anders naar honden, ook naar vreemde honden op straat. Voor hen is dat een nieuwe manier van communiceren, en die geeft hen veel voldoening.
Wat ze andere baasjes willen meegeven
Oordeel niet te snel over je hond, zeker niet als je zijn achtergrond niet kent, en geef hem een kans, met de goede en de moeilijke dagen erbij. "We moeten er niet aan denken dat hij terug in het asiel zou zitten, nu we zien hoeveel liefde we van hem krijgen."
Zoek ook van bij het begin de juiste hulp als het niet lukt, want wie het op eigen houtje probeert, maakt het uit onwetendheid vaak erger. Zeker met ouderwetse adviezen. Veiligheid en een band kun je niet versnellen of forceren, en niemand kan vooraf zeggen hoeveel tijd dat precies vraagt.
Van Lowie naar Beau
Aan het einde van ons gesprek wou Anita nog iets zeggen:
"We begonnen met onze Lowie, twaalf jaar lang, en na zijn overlijden was er een groot verdriet. Daarna kwam Beau, en je vergelijkt tot en met met je vorige hond. Nu vergelijk ik niet meer. Beau is anders dan Lowie, en dat komt doordat wij de moeite genomen hebben om anders naar hem te kijken. Zonder Hans was dat niet gelukt. Hij heeft ons bij de hand genomen en we hebben Beau beter leren lezen. Na dat moment van agressie in het begin hebben we nu de meest zachtaardige hond, en we kunnen hem op de zachtste manier naast Lowie zetten. Mooier dan dit bestaat niet. Het klinkt misschien melig, maar dat komt volledig door jou."
Ik ben blij dat ik hen dit heb mogen gunnen.
Veelgestelde vragen
Wat is bezitsagressie bij honden?
Wanneer een hond gromt, snauwt of bijt om iets te beschermen wat voor hem waardevol is, zoals voer, snoepjes, speelgoed of een rustplek. De bron is om een of andere reden enorm waardevol geworden. Waardevol genoeg om het te verdedigen. Het is een vorm van communicatie en geen karaktertrek. Hoe sterk het zich toont, hangt af van de context en van hoeveel spanning de hond al met zich meedraagt.
Wanneer je dit ervaart, is het belangrijk om hier hulp bij in te schakelen.
Moet een asielhond die bijt terug naar het asiel?
Niet per se. Al kan dit wel flink schrikken zijn. De eerste dagen in een nieuw huis zijn voor een hond soms ook eventjes zwaar, en een incident in die periode zegt vooral veel over de opbouw van stress en weinig over wie hij later wordt. Wanneer je zorgt dat er zo min mogelijk ‘druk’ en verwachting op je hond ligt in die eerste weken, dan komt hij het vlotst tot rust. En dan zie je de échte hond eindelijk bovenkomen.
Als je toch twijfelt: Een goede analyse van de situatie helpt je om een onderbouwde keuze te maken.
Is een hond die bijt dominant?
Agressie heeft een functie, zoals iets willen houden, afstand vragen of zich tegen pijn of angst beschermen. Werken vanuit dominantie en steeds de confrontatie aangaan, zoals vastgrijpen, hem op de grond houden, enzovoort maakt die spanning altijd groter. De kans op bijtincidenten vergroot hier enorm door.
Deze aflevering geeft een heel compleet beeld waarom het dominantie model enorm achterhaald is, en waarom je net meer kans op conflicten krijgt wanneer je je hond door deze bril opvoed:
https://youtu.be/ojN4Ad2RtBc?si=aZQPEu0qn-YVsRyg
Hoeveel sessies zijn nodig bij agressie?
Dat verschilt van hond tot hond. Bij Beau waren het er een vijftal, daarna gingen Ronny en Anita zelf verder. Na een aantal maanden heb ik nog even opgevolgd, maar alles verliep mooi stabiel.
Het varieert altijd. Soms loopt het vlot, soms duurt het iets langer. Wat telt is dat nieuwe afspraken voldoende tijd en ruimte krijgen om een mooie nieuwe gewoonte te worden.
Merk je dat jouw hond gromt of bijt en weet je niet waar je moet beginnen? Plan gerust een kennismaking, dan bekijken we samen wat jullie nodig hebben.